අමෙරිකාව සමග සාකච්ඡාවට ඉරානයෙන් දැඩි කොන්දේසි

අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ පවතින යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා වන සාකච්ඡා වෙත යළි පිවිසීමට අවශ්‍ය කොන්දේසි මැදිහත්කරුවන් හරහා දැනුම් දී ඇති බව ඉරාන උත්තරීතර ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ලේකම් මොහ්සන් රෙසායි (Mohsen Rezaei) ප්‍රකාශ කර තිබේ. Al Jazeera නාලිකාව සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එකතු වෙමින් ඔහු සඳහන් කර ඇත්තේ, යේමනයේ ගැටුම නිමාවට පත්වනු දැකීමටද ටෙහෙරාන් රජය අපේක්ෂා කරන බවයි.

සියලුම පෙරමුණුවල යුද්ධය සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් කිරීම, ඉරාන ශීත කළ මූල්‍ය වත්කම් මුදා හැරීම සහ නාවික අවහිරතා ඉවත් කිරීම අමෙරිකාව සමඟ සාකච්ඡා ඇරඹීමට ඉරානය ඉදිරිපත් කරන කොන්දේසි අතර වන බව රෙසායි පවසා ඇත. කටාර් සහ පාකිස්තාන මැදිහත්කරුවන් හරහා මෙම කොන්දේසි දැනටමත් අමෙරිකාවට දන්වා යවා ඇති අතර, දැන් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිචාරය අපේක්ෂා කරන බවද ඔහු සඳහන් කළේය.

ඉරානයේ මෙම කොන්දේසි පිළිගැනීම වොෂින්ටන් නගරයේම වාසියට හේතු වනු ඇති බව පෙන්වා දුන් ඔහු, ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජන කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොපෙන්වන බවත්, අවශ්‍ය වුවහොත් දීර්ඝ හා දැඩි ගැටුමකට ඉරානය සූදානම්ව සිටින බවත් අවධාරණය කළේය. එසේම සෞදි අරාබිය ද සම්බන්ධ වී ඇති යේමන රජයේ හමුදා සහ හූතිවරුන් අතර පවතින යුද්ධයද නිමාවට පත්වනු දැකීමට ඉරානය කැමැත්තෙන් සිටින බව ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.

අමෙරිකානු හමුදාවේ දුර්වලතා පිළිබඳව ඉරානය මනා අවබෝධයකින් පසුවන බවත්, අමෙරිකානු ගුවන් ප්‍රහාර මැඩපැවැත්වීම සඳහා මෙතෙක් නොවූ විරූ මට්ටමින් සූදානම් වී සිටින බවත් රෙසායි සඳහන් කළේය. මෑතකදී අමෙරිකානු ගුවන් යානා නෞකාවක් අසලදී ප්‍රතිනාවික ක්ෂුද්‍ර මිසයිලයක් සාර්ථකව අත්හදා බැලූ බව පැවසූ ඔහු, තම ආරක්ෂක ස්ථාවරය පිළිබඳව ටෙහෙරාන් රජය දැඩි ස්ථාවරයක සිටින බවද පෙන්වා දුන්නේය.

කිසියම් ප්‍රහාරයක් එල්ල වුවහොත් කලාපයේ පිහිටි අමෙරිකානු හමුදා කඳවුරු සහ අමෙරිකානු අන්තර්ජාල හෝ වෙළඳ අවශ්‍යතා ඉලක්ක කර වඩාත් ප්‍රබල ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරන බව ඔහු අනතුරු ඇඟවීය. පෙබරවාරි මාසයේදී අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව විශාල ප්‍රහාර දියත් කිරීමත් සමඟ මැදපෙරදිග උණුසුම් තත්ත්වය ඉහළ ගිය අතර, එයට ප්‍රතිචාර ලෙස ඉරානයද කලාපයේ අමෙරිකානු කඳවුරු වෙත මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කළේය.

පසුගිය ජුනි මාසයේදී වොෂින්ටන් සහ ටෙහෙරාන් අතර සතුරුකම් අවසන් කර ගිවිසුමකට පැමිණීමට පාකිස්තානය මැදිහත් වූ නමුත්, හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශ්වය අතර ඇති වූ මතභේද හේතුවෙන් එම ගිවිසුම පසුව අසාර්ථක විය.

මේ අතර, 2014 සැප්තැම්බර් මාසයේදී හූතිවරුන් විසින් සනා අගනුවර සහ පළාත් කිහිපයක් අල්ලා ගැනීමත් සමඟ යේමනයේ ගැටුම් හටගත් අතර, ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් රජයට සහයෝගය දැක්වීම සඳහා සෞදි ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් අරාබි සන්ධානයක් 2015 මාර්තු මාසයේදී ඊට මැදිහත් විය. මැදපෙරදිග යුද්ධය ආරම්භ වී මාස කිහිපයකට පසු, එනම් ජූලි මාසයේදී සිව් අවුරුදු සටන් විරාමය බිඳ වැටීමත් සමඟ හූතිවරුන් සහ රජයේ හමුදා අතර ගැටුම් යළි උත්සන්න විය.

රතු මුහුදේ වැදගත් නාවික මාර්ගයක් වන බාබ් අල්-මෙන්ඩබ් සමුද්‍ර සන්ධිය අවට මෑත දිනවල ගැටුම්වලින් සිය ගණනක් මියගොස් තිබේ. සෞදි අරාබියේ වටලෑමට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස හූතිවරුන් විසින් රතු මුහුදේදී සෞදි අරාබියට එරෙහිව ජූලි මාසයේදී නාවික අවහිරතාවක් පනවන ලද අතර, සෞදි රියාද් රජය මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

@දිනමිණ